WSA: Odbycie przez nauczyciela praktyki poza formą szkolną nie powinno stać na przeszkodzie uzyskaniu awansu zawodowego w przypadku, gdy nauczyciel posiada kilkuletnie praktyczne doświadczenie i odpowiednie umiejętności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę na decyzję kuratora oświaty i poprzedzającą ją decyzję prezydenta miasta o odmowie nadania nauczycielce stopnia awansu zawodowego. Skarżąca, będąc zatrudnioną na stanowisku nauczyciela-psychologa, zwróciła się do prezydenta miasta z wnioskiem o podjęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego. Organ odmówił uwzględnienia tego wniosku, argumentując swoją decyzję brakiem spełnienia wymagań określonych w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela (KN), tj. wymaganego posiadania przygotowania pedagogicznego w rozumieniu rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (dalej: rozporządzenie).

O wpływie kierunku ukończonych studiów na możliwości awansu

W odwołaniu od decyzji prezydenta nauczycielka przedłożyła dokumenty i dyplomy potwierdzające zdobyte wykształcenie. Załączony dodatkowo suplement informujący o kształceniu zgodnym z obowiązującymi w tym czasie standardami miał - jej zdaniem - przesądzać o posiadaniu odpowiednich kwalifikacji. Spór, który wywiązał się w związku z postępowaniem przed organem II instancji (kuratorem oświaty), koncentrował się jednak wokół spójności dostarczonych dyplomów i certyfikatów ze standardami obowiązującymi aktualnie. Kurator wskazał, że choć odwołująca się rzeczywiście zdobyła przygotowanie pedagogiczne w powiązaniu z ukończonym kierunkiem kształcenia, jakim była pedagogika resocjalizacyjna, to w odniesieniu do aktualnie obowiązujących przepisów nie było to przygotowanie wystarczające do tego, aby stopień awansu zawodowego uzyskać w liceum ogólnokształcącym. Kurator zwrócił uwagę na fakt, iż w czasie podjęcia pracy w tej szkole obowiązywało już rozporządzenie inaczej definiujące zagadnienia przygotowania pedagogicznego, a nauczycielka w trakcie studiów na kierunku pedagogika resocjalizacyjna odbyła praktyki innego rodzaju niż te wymagane na potrzeby jej pracy. W konsekwencji uznał, że odwołująca się nie spełniała wymagań kwalifikacyjnych do uzyskania awansu i stopnia nauczyciela mianowanego.

W skardze skierowanej do krakowskiego sądu administracyjnego nauczycielka zarzuciła organom bezzasadną odmowę nadania stopnia awansu zawodowego pomimo spełnienia ustawowych przesłanek do jego uzyskania, a także nieuwzględnienie przedstawionych dyplomów i zaświadczeń mających potwierdzić posiadanie odpowiednich kwalifikacji oraz przygotowania pedagogicznego.

Interpretacja przepisów dotyczących praktyk nie powinna uderzać w doświadczonego nauczyciela

Sąd uwzględnił skargę, zwracając uwagę na fakt, iż w czasie ubiegania się o nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego przepisy obowiązującego rozporządzenia nie wykluczały możliwości uzyskania takiego awansu. Zdaniem Sądu stanowisko nauczyciela mianowanego w liceum ogólnokształcącym pozostawało osiągalne dla skarżącej, choć samo przygotowanie pedagogiczne zostało uzyskane w trakcie studiów pedagogicznych odbytych przed 2019 r. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, mimo że praktyka, jaką skarżąca odbyła w szkole, była mniejsza niż przepisowe 150 godzin, to łączna praktyka zawodowa zaliczona na studiach o kierunku pedagogika resocjalizacyjna osiągnęła wymagany wymiar godzin. Dodatkowo posiadane przygotowanie pedagogiczne z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej przemawiało za uznaniem, iż skarżąca spełniła warunek posiadania przygotowania pedagogicznego przez nauczyciela-psychologa.

W orzeczeniu WSA podkreślono, że zbyt rygorystyczna interpretacja przepisów polegająca na zaliczaniu do wymaganej praktyki zawodowej wyłącznie praktyki przeprowadzonej w formach szkolnych doprowadziłaby do absurdalnej sytuacji. Nauczycielka zostałaby bowiem pozbawiona możliwości awansu pomimo kilkuletniego praktycznego doświadczenia w pracy psychologa w liceum z powodu nieodbycia studiów podyplomowych połączonych z praktyką w szkołach - choć podobną praktykę odbyła w ramach studiów na kierunku pedagogika resocjalizacyjna.

Wyrok stanowi zatem wskazówkę dla organów rozpatrujących wnioski o wszczęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego - praktyka zawodowa nauczyciela powinna być oceniana całościowo.

Wyrok WSA w Krakowie z 16 czerwca 2026 r. (sygn. III SA/Kr 462/26) - orzeczenie nieprawomocne

Źródło: CBOSA