System opieki nad dziećmi do lat trzech czekają istotne zmiany. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw. Nowe przepisy mają podnieść jakość opieki wczesnodziecięcej, poprawić warunki pracy opiekunów oraz zwiększyć dostępność różnych form wsparcia dla rodzin.

Projekt jest odpowiedzią na potrzeby rodziców, dzieci oraz blisko 43 tysięcy osób pracujących w żłobkach, klubach dziecięcych i jako dzienni opiekunowie. Zmiany obejmują zarówno kwestie organizacyjne, jak i standardy opieki, żywienia oraz rozwoju zawodowego kadry.

Większe prawa i prestiż zawodu opiekuna

Jednym z najważniejszych elementów reformy jest wzmocnienie pozycji zawodowej opiekunów małych dzieci. Po raz pierwszy przewidziano dla nich ochronę prawną zbliżoną do tej, którą posiadają funkcjonariusze publiczni. Ochrona będzie obowiązywać podczas wykonywania obowiązków służbowych oraz w związku z nimi.

Nowością będzie również legitymacja służbowa opiekuna małego dziecka dostępna w aplikacji mObywatel lub w formie tradycyjnego dokumentu. Projekt zakłada także wprowadzenie ulg w publicznym transporcie zbiorowym oraz prawa do płatnego czasu przeznaczonego na podnoszenie kwalifikacji zawodowych w wymiarze dwóch dni lub 16 godzin rocznie.

Wśród nowych rozwiązań znalazło się także ustanowienie 4 kwietnia Dniem Opiekuna Małego Dziecka oraz system nagród przyznawanych za szczególne osiągnięcia w obszarze opieki wczesnodziecięcej.

Wyższe standardy kształcenia i opieki

Projekt zakłada ujednolicenie wymagań kwalifikacyjnych dla osób pracujących z najmłodszymi dziećmi. Kandydaci posiadający kierunkowe wykształcenie wyższe będą musieli odbyć 80-godzinne praktyki zawodowe oraz 30-godzinne szkolenie dotyczące standardów opieki. Dla pozostałych przewidziano kompleksowe szkolenie obejmujące 310 godzin.

Wszyscy opiekunowie będą zobowiązani do regularnego aktualizowania swojej wiedzy i umiejętności. Koszty szkoleń poniosą podmioty prowadzące placówki.

Znaczącą zmianą będzie również wprowadzenie obowiązkowych standardów żywienia w żłobkach i klubach dziecięcych. Wytyczne mają opierać się na aktualnych normach żywienia opracowywanych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego. Ich szczegółowy zakres zostanie określony w odpowiednich przepisach wykonawczych.

Place zabaw i przestrzeń do rozwoju

Nowe regulacje mają poprawić warunki codziennego funkcjonowania najmłodszych dzieci. Każdy żłobek będzie zobowiązany do zapewnienia placu zabaw dostosowanego do potrzeb dzieci do trzeciego roku życia. Kluby dziecięce oraz punkty opieki dziennej będą natomiast musiały zapewnić dostęp do odpowiednio przygotowanej przestrzeni zewnętrznej.

Rozwiązania te mają wspierać rozwój ruchowy dzieci oraz umożliwić im regularny kontakt z otoczeniem i aktywność na świeżym powietrzu.

Nowa forma opieki dla rodzin

Projekt przewiduje również utworzenie nowej formy organizacyjnej – punktów opieki dziennej. W jednym lokalu będzie mogło przebywać maksymalnie 16 dzieci pod opieką kilku opiekunów dziennych.

Jeden opiekun będzie mógł zajmować się maksymalnie pięciorgiem dzieci. Jeśli będzie wspierany przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje, liczba ta wzrośnie do ośmiorga podopiecznych.

Istotnym udogodnieniem będzie możliwość zapewnienia zastępstwa za opiekuna dziennego podczas choroby, urlopu lub innych nieprzewidzianych sytuacji. Dotychczas w takich przypadkach rodzice często pozostawali bez alternatywnej opieki dla swoich dzieci.

Zmiany rozłożone w czasie

Przyjęty przez rząd projekt trafi teraz do dalszych prac parlamentarnych. Większość przepisów ma wejść w życie 1 stycznia 2028 roku. Część rozwiązań dotyczących statusu zawodowego i uprawnień opiekunów zacznie obowiązywać już od początku 2027 roku, natomiast standardy żywienia zostaną wdrożone od września 2027 roku.

Przewidziane vacatio legis ma pozwolić placówkom, samorządom oraz podmiotom prowadzącym opiekę nad dziećmi na spokojne przygotowanie się do nowych wymogów. Wszystko wskazuje na to, że będzie to jedna z najważniejszych reform systemu opieki nad najmłodszymi dziećmi w Polsce w ostatnich latach.

Źródło: MRPiPS