W środę 20 maja br. odbyło się comiesięczne posiedzenie Zespołu ds. Edukacji, Kultury i Sportu KWRiST. Uczestnicy obrad dyskutowali na temat aktualnie opiniowanych projektów, a także innych szczególnie ważnych obecnie dla samorządów spraw. Czynny udział w posiedzeniu wzięli przedstawiciele Związku Powiatów Polskich.
Los szkół przyszpitalnych pod lupą ZPP
Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych w przedszkolach i szkołach specjalnych oraz w oddziałach specjalnych, zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej spotkał się z krytycznym przyjęciem. Proponowane uzupełnienie przepisów rozporządzenia z 23 stycznia 2025 r. obejmuje rozwiązanie dotyczące nieletnich, wobec których orzeczono o zastosowaniu środka leczniczego w postaci umieszczenia w zakładzie leczniczym lub środka tymczasowego w postaci tymczasowego umieszczenia w takim zakładzie. Dla tych dzieci mają być organizowane odrębne oddziały szkół przyszpitalnych. Dostosowanie kształcenia i specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych przez organy prowadzące ma nastąpić do końca bieżącego roku, przy czym wejście rozporządzenia w życie ma nastąpić 1 września br.
Udostępnione stronie samorządowej przepisy sprawiały wrażenie niejasnych oraz pozostawiały obawy o negatywne konsekwencje finansowe dla samorządów, które już teraz dopłacają do szkół przyszpitalnych coraz wyższe kwoty. Odpowiedź na uwagi przedstawione na naszej stronie internetowej została udzielona przez Magdalenę Borecką z Departamentu Edukacji Włączającej MEN. W odniesieniu do uwag ZPP wskazała, że dzieci i młodzież z odpowiednimi orzeczeniami sądowymi będą kierowane tylko do placówek spełniających szczegółowe wymogi wymienione w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 31 października 2022 r. w sprawie komisji do spraw środka leczniczego dla nieletnich, trybu wykonywania środka leczniczego oraz warunków zabezpieczenia zakładów leczniczych. Z informacji resortu wynika, że aktualnie istnieją trzy zakłady tego typu, zaś całkowita liczba dzieci, wobec których sądy orzekły o zastosowaniu środka leczniczego czy wyżej wspomnianego środka zapobiegawczego, wynosi ok. 80.
Niejasnym - jak zauważył Piotr Majoch z ZPP - pozostaje jednak, czy obowiązek utworzenia oddziału będą miały także placówki, do których dzieci na razie nie trafią. Przepisy były bowiem trudne do jednoznacznej oceny, czego nie ułatwiała także dość ogólna ocena skutków regulacji. Choć jej uzupełnienie zostało zapowiedziane przez resort w udzielonej odpowiedzi, a kwestia wprowadzenia nowej wagi na szkoły przyszpitalne od 2027 roku została przedstawiona już na etapie przesłania projektu do zaopiniowania, niektórych niejasności nie udało się wyeliminować. Niepewność co do rzeczywistych oczekiwań projektodawcy w kwestii zadań po stronie samorządów, a także finansowania dostosowania placówek w okresie do końca trwającego roku, skłoniły stronę samorządową do wydania opinii pozytywnej z uwagami.
Pozytywnie o zmianach dotyczących podręczników
W trakcie posiedzenia Zespołu zaopiniowano pozytywnie (jest to opinia wiążąca) projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników, którego treścią jest podniesienie opłat wnoszonych przez podmiot posiadający prawa autorskie do podręcznika wraz z wnioskiem o dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego. Wprowadzenie nowego "cennika" w miejsce stawek niezmienianych od wielu lat wynikało z uchwalonej 13 lutego 2026 r. zmiany ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Ponadto, w treści projektu dostosowano określane w podręcznikach poziomy zaawansowania znajomości języków obcych do zmian wprowadzonych w podstawach programowych wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego w szkołach podstawowych. W konsekwencji wskazywany będzie tam jedynie poziom określony w skali Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego.
Bez opinii, ale z większą porcją wiedzy
Z uwagi na trwające konsultacje publiczne Zespół nie zaopiniował jeszcze dwóch projektów umieszczonych w porządku obrad majowego posiedzenia, poprzestając na ich omówieniu.
Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych koncentruje się na kilku zasadniczych kwestiach. Jednym z jego założeń jest umożliwienie dyrektorom szkół kształcących w zawodzie, którego podstawa programowa zakłada naukę jazdy, zwolnienia z takiego kursu uczniów posiadających zaświadczenia o ukończeniu szkolenia poza szkołą (nawet jeżeli nie zdobyli jeszcze prawa jazdy). Projekt precyzuje także kwestię trybu i formy przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych oraz sprawdzianów wiedzy i umiejętności ucznia, które mają odbywać się wyłącznie w formie stacjonarnej, w szkole do której uczeń jest zapisany i w liczbie nieprzekraczającej trzech jednego dnia. Do pozostałych celów projektu należą uzupełnienie przepisów dotyczących prac domowych w szkołach podstawowych, które - choć pozostaną nieobowiązkowe - będą mogły mieć wpływ na oceny wystawiane uczniom odrabiającym bądź nieodrabiającym zadania. Zgodnie z założeniami "Reformy ’26 – Kompas Jutra” następuje także modyfikacja katalogu podstawowych obszarów uwzględnianych przy ustalaniu śródrocznej i rocznej oceny z zachowania ucznia. Konsultacje tego projektu zakończą się 8 czerwca.
Do 13 czerwca konsultowany będzie natomiast projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowego programu szkolenia kandydatów na egzaminatorów, sposobu prowadzenia ewidencji egzaminatorów oraz trybu wpisywania i skreślania egzaminatorów z ewidencji. Celem tego projektu jest określenie ramowego programu szkolenia kandydatów na egzaminatorów w nowych przedmiotach, w których będzie przeprowadzony egzamin maturalny w roku szkolnym 2026/27 (biznes i zarządzanie i historia tańca jako przedmioty dodatkowe, a także język łaciński jako przedmiot obowiązkowy do wyboru zamiast języka obcego nowożytnego). Propozycja zakłada także możliwość wpisania egzaminatora egzaminu w zawodzie, dla którego przewidziano zawód o charakterze pomocniczym, również na listę dotyczącą profesji pomocniczej. W świetle projektu możliwe będzie także nieuczestniczenie przez kandydatów na egzaminatorów w tych blokach tematycznych szkolenia, jakie zostały już przez nich zrealizowane w ramach szkolenia odbytego wcześniej.
"Olimpijskie" rozterki samorządów
W ramach spraw różnych poruszonych w trakcie minionego posiedzenia, przedstawiciele Ministerstwa Sportu i Turystyki oraz Ministerstwa Finansów pochylili się nad problematyką rozliczania przez jednostki samorządu terytorialnego środków otrzymanych w ramach rządowego programu "Olimpia – program budowy przyszkolnych hal sportowych na 100-lecie pierwszych występów reprezentacji Polski na Igrzyskach Olimpijskich". W wyniku trwających rozliczeń środków przyznanych w ramach programu uchwalonego w 2023 roku, niektóre jednostki samorządu terytorialnego zostały zobowiązane do zwrotu całości uzyskanej dotacji m.in. z uwagi na dodatkowe skorzystanie ze środków PFRON, konieczne z powodu otrzymania niewystarczających kwot. Związek Powiatów Polskich otrzymał zawiadomienia o potencjalnych błędach polegających na niedostatecznie jasnej treści regulaminu programu, którego interpretacja prowadzi teraz do obciążania samorządów daleko idącymi konsekwencjami finansowymi. Jak zauważyła mec. Bernadeta Skóbel z ZPP, obok niejasnych przepisów jedną z zasadniczych przyczyn komplikacji są różnice względem poprzednich tego typu programów, w których kwestia dodatkowych źródeł finansowania była uregulowana zupełnie inaczej. Problem nie został na razie rozstrzygnięty, a wymiana argumentów między stronami dyskusji najpewniej powtórzy się przy okazji kolejnego posiedzenia.
Co dalej z nowelizacją ustawy o działalności kulturalnej?
W części poświęconej na omówienie spraw różnych uczestnicy obrad pochylili się także nad wnioskiem Unii Metropolii Polskich o udzielenie informacji dotyczących stanu prac nad nowelizacją ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Jak wynika z wypowiedzi Donaty Jaworskiej, dyrektor Departamentu Narodowych Instytucji Kultury, prace nad pierwszym etapem nowelizacji są już na finiszu. Początkowo przedstawione zostaną legislacyjne propozycje obejmujące liczne postulaty, do których analizy resort kultury powołał specjalny zespół zadaniowy. Projekt może zostać wpisany do wykazu prac legislacyjnych już na przełomie maja i czerwca. Następny etap prac nad nowelizacją ustawy ma dotyczyć głównie propozycji pracowników instytucji kultury, w tym tych dotyczących tzw. trzynastej pensji.
Termin kolejnego posiedzenia Zespołu nie jest jeszcze znany.