WSA: Informacje dotyczące ewidencjonowania dzieci i młodzieży przez organ w ramach kontroli spełniania obowiązku szkolnego stanowią informację publiczną.
Kontrola spełniania obowiązku szkolnego od kuchni - kto może o niej wiedzieć?
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę na bezczynność burmistrza w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej złożonego przez osobę fizyczną. Wniosek dotyczył zadań wykonywanych w związku z kontrolą spełniania obowiązku szkolnego, czyli kompetencji gminy wynikającej z art. 41 ust. 1 Prawa oświatowego. Strona domagała się odpowiedzi na szereg pytań dotyczących wydawania kierowanych do pracowników urzędu i jednostek organizacyjnych zaleceń co do przeprowadzania czynności sprawdzających miejsce zamieszkania dzieci objętych obowiązkiem szkolnym. Dla uzupełnienia tych informacji, od burmistrza zażądano również kopii pism dokumentujących wydawanie takich instrukcji, a także dokumentów rozsyłanych w związku z wykonywaniem ww. zadania do dyrektorów szkół i informacji o wewnętrznych procedurach obowiązujących w sprawach weryfikacji danych w gminnej ewidencji dzieci i młodzieży. Pakiet informacji mających wyjaśniać sposób ewidencjonowania osób zobowiązanych do nauki nie został jednak udostępniony na życzenie obywatela. Organ gminy poinformował, że żadne instrukcje i zalecenia, które miał na myśli wnoszący pismo, nie zostały wysłane, a ponadto inne żądane dokumenty nie mogą zostać udostępnione z racji ochrony danych osobowych. Co szczególnie istotne w sprawie, zdaniem organu informacje dotyczące ewidencji dzieci i młodzieży nie stanowią informacji publicznej lecz stanowią przykład tzw. dokumentów wewnętrznych.
Takie stanowisko organu doprowadziło do złożenia skargi na jego bezczynność. Strona, odpierając argumenty o konieczności ochrony danych osobowych i wewnętrznym charakterze żądanych dokumentów, powołała się na wypracowaną linię orzeczniczą. Wskazała, że ochrona prywatności nie może doprowadzić do blokady informacji, ponieważ organ bez większego wysiłku może zanonimizować dokumenty, uniemożliwiając odczytanie z nich danych konkretnych osób. Odmowa udostępnienia zanonimizowanych rejestrów jest uznawana za naruszenie prawa, które sprzyja pozyskiwaniu informacji dotyczących działalności organów jednostek samorządu terytorialnego. W skardze podważono także argument, jakoby treść żądanych dokumentów nie stanowiła informacji publicznej, ponieważ rzecz nie dotyczyła prywatnych spraw poszczególnych uczniów, lecz sposobu realizowania przez organ swojej urzędowej kompetencji - istotnej na tyle, że wynikającej z Konstytucji.
Nie szukajmy wymówek. Informacje o wykonywaniu zadań publicznych podlegają udostępnieniu.
Rozstrzygający sprawę białostocki sąd administracyjny przyznał rację argumentom strony skarżącej. Przypominając, że złożenie skargi na bezczynność jest prawem strony wynikającym z art. 3 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał że twierdzenia organu dotyczące żądanych informacji są nieprawdziwe. Władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tym przypadku, mając na uwadze regulacje Prawa oświatowego, należy stwierdzić, że zadania, o których realizacji chciała dowiedzieć się strona, rzeczywiście są zadaniami publicznymi. Chodzi bowiem o tryb działania organu w najważniejszych sprawach dotyczących prowadzonej przezeń działalności oświatowej.
Bezczynność organu miała miejsce pomimo, że w odpowiedzi na złożony wniosek poinformował stronę o niewydawaniu poleceń dotyczących czynności sprawdzających miejsce zamieszkania dzieci i młodzieży. Jak mogłoby się wydawać, odpowiedź przecząca zwalnia z obowiązku udzielania dalszych informacji w tym obszarze. W tym przypadku jednak podano, że w okresie objętym wnioskiem strony organ podjął czynności sprawdzające odnośnie miejsca zamieszkania jednego z dzieci, którego rodzice złożyli fałszywe oświadczenie co do jego adresu. Tym samym, pewne czynności powiązane z weryfikacją spełniania obowiązku szkolnego były podjęte i pytania strony okazały się zasadne - skoro bowiem dokonywano sprawdzenia, musiał istnieć jakiś porządek podejmowanych w związku z tym czynności. Sądy administracyjne zgodnie stoją na stanowisku, w świetle którego bezczynność organu ma miejsce nie tylko wtedy, gdy organ w ogóle nie ustosunkowuje się do pisma. Możliwa jest bowiem także wtedy, gdy udzielona odpowiedź jest odpowiedzią niepełną, niejasną, niewiarygodną czy niezgodną z wnioskiem.
O informacji wewnętrznej słów kilka...
Sąd rozprawił się także ze stanowiskiem organu dotyczącym wyłącznie wewnętrznego charakteru wnioskowanych informacji. Powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 13 listopada 2013 r., sygn. P 25/12), wskazał że informacją wewnętrzną można określać tę o charakterze wyłącznie roboczym, stanowiącą pewien proces myślowy służący wypracowaniu finalnej koncepcji. Dokumenty wewnętrzne, wg. TK, choć służą realizacji zadania publicznego, to nie przesądzają o kierunkach działania organu i nie wyrażają jego stanowiska. Nie można w ten sposób potraktować dokumentów takich, jak wspomniane w tej sprawie pisma kierowane do dyrektorów szkół czy pracowników określonych jednostek i niebędące prywatną korespondencją, lecz stanowiące narzędzie wykonywania zadania publicznego w obszarze ewidencji uczniów. Informacja pochodząca od organu władzy publicznej powinna być bowiem uzewnętrzniona i utrwalona, a przez to możliwa do udostępnienia. Potrzeba ochrony danych osobowych nie może przy tym ograniczać dostępu do niej. Anonimizacja tzw. wrażliwych danych jest bowiem powszechnie stosowaną praktyką.
Wyrok WSA w Białymstoku z 4 grudnia 2025 r. (sygn. II SAB/Bk 128/25) - orzeczenie nieprawomocne
Źródło: CBOSA